Not whole Relation

ਅੰਜੂਜੀਤ ਸ਼ਰਮਾ ਜਰਮਨੀ

‘ਅਧੂਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ” 

ادھورا رشتہ”

انجوجیت شرما جرمنی

پچھلے کئی سالاں توں میں(اولڈ پیپل ہوم)بزرگاں دا گھر جرمنی وچّ کم کردی  ہاں۔ایتھے کئی طرحاں دے بزرگ رہِ رہے ہن۔کوئی کسے بیماری دا شکار اے ہے کوئی ڈپریشن دا مریض ہے۔کوئی اکلے پن توں گھبرا کے ساڈے کول آ کے رہن دا ارادہ بنا کے رہِ رہا ہے۔ اتے کئی ایسے وی ہن جنا دے دھیاں پتراں نے بزرگ ماپیاں نوں کوڑا کباڑ سمجھ کے گھروں باہر کڈھ دتا ہے ایسے سبھ طرحاں دے لوک ساڈے اس جنت ورگے گھر وچّ رہِ رہے ہن۔جس وچّ اوہناں دی گنتی 65 کو جنیاں دی ہے۔اتھے بزرگاں دی بیماری دا علاج کیتا جاندا ہے اتے اوہناں دی من پسند دی زندگی جس طرحاں اوہ جینا چاہندے ہن اسے طرحاں دا کمریاں اتے رسوئی گھراں دا ماحول بنا کہ اوہناں دے بچے کھچے زندگی دے آخری دناں نوں جین دی  خواہش  پوری کیتی جاندی ہے ۔اتے اسیں اپنی اپنی ڈیوٹی درمیان اوہناں دا ڈاکٹری علاج اتے اس توں علاوہ اوہناں دا کھان پین پہنن اتے گھمن پھرن دا پورا خیال رکھدے ہاں۔بھاویں اس پورے  انتظام  تے دیکھ بھال دا خرچ جرمن سرکار اٹھاؤندی ہے۔اس دے بدلے بزرگاں نوں اپنی پینشن جاں ہور وادھو پراپرٹی سرکار دے حوالے کرنی پیندی ہے تاں کہ اوہ اس وچوں اوہناں دا خرچہ اٹھا سکے۔میں کدے کدے سوچدی ہندی ہاں کنے  پھکے  نے  یورپیئن لوکاں دے رشتے جس دیش وچّ ماں باپ نوں وی فالتو سامان سمجھ کے کسے نکرے لا دتا جاندا ہے۔پر نال نال ایہہ وی سوچدی ہندی ہاں اس باہر سٹے کوڑے کباڑ نوں سامبھن واسطے کنے عالیشان گھر اتے پربندھ وی بنے ہوئے ہن۔جتھے آ  کے  بندے دا مڑ جین نوں جی کرن لگّ پیندا ہے۔ساڈے ملکاں وچّ ماپیاں دے پیراں ہیٹھ جنت دی سوچ سوچ کے ساری اوہناں دی عمر بھر خدمت کرن دیاں مثالاں دتیاں جاندیاں سن۔پر افسوس ہے اج کلّ تاں رشتیاں وچلی کھچّ اتے پیار دا رنگ ساڈے لوکاں وچوں وی ختم جیہا ہو گیا ہے۔نہ تاں پہلاں ورگے ماپے رہے ہن نہ ہی دھیاں پتر۔اسیں ہندوستان، پاکستان دی دھرتی دے لوک جہڑے رشتیاں دی کھڈی بنن دے کمال دے کاسہ گر سی۔اوہ ہی لوک اج پھکی بے رنگی زندگی جی رہے ہن۔ہر کوئی رشتیاں دی گھٹن اتے زندگی نوں بوجھ جیہا سمجھ کے جی رہا ہے خیر!میں اپنے ایس کم  دے نال نال پارٹ ٹائم کم  اک وکیل دے گھر کردی ہاں۔وکیل جس دا ناں تھومس اتے اس دی بیوی جس دا ناں سوجی اوہ ڈاکٹر ہے۔اس وقت اوہناں دی عمر 65 جاں 66 سالاں دی ہوویگی۔اگلے سال 2018 وچّ دونوں رٹائر ہو رہے ہن۔ تھومس دی ماں جس دا ناں باربرا ہے۔اسدی دیکھ-بھال کرنا ہی میری ڈیوٹی ہے ۔جس درمیان میں اس دے روٹی،چاہ پانی دا ویلے سر دوائی دین دا خیال رکھدی ہاں۔کدے کدار بیمار ہوئی توں ڈاکٹر نوں فون کرنا اتے دوناں جیاں نوں دسنا میرا فرض ہے۔ باربرا نال ویہلا وقت  گزرنا ہی میری چار گھنٹے دی ڈیوٹی ہے۔اک دن اچانک سوجی اپنی پریکٹس بند کرکے گھر آئی اتے آؤندی نے گھر سر اتے چکّ لیا۔اس دن مینوں پتہ لگا کہ تھومس اتے سوجی اس محل جیڈے گھر وچّ جس نوں اوہنا نے اپنے طور طریقے اتے صلاحَ،رضامندی نال بنایا سی۔اوہ اس چھت ہیٹھ ادھوری زندگی گزار رہے ہن۔اس دن مینوں پتہ لگا کہ دوناں دے بیڈّ روم الگّ الگّ ہن پر ،قنونی طور تے پتی پتنی ہن اتے دو بچیاں دے ماں  باپ وی ہن۔میں حیران سی کہ جرمنی ورگے دیش وچّ وی کئی پریوار سماج،دھرم اتے رشتے سبھیاچار دا بھے مندے ہن اتے زندگی نال سمجھوتہ کرکے جی رہے ہن پر،ایسے لوک بہت گھٹّ گنتی والے لوک ہون    گے۔جہڑی پتی پتنی دی موہر  جیہا لوا کہ اکلے پن دی زندگی جی رہے ہن۔جد کہ یورپ وچّ زندگی بہت آزاد طریقے نال لوک جیندے  ہن۔ ماں باپ بھین بھراواں توں علاوہ ایہہ لوک کسے اتے زبردستی دا رشتہ نہیں تھوپدے۔ایہہ لوک آزادی دے حقاں دا زیادہ استعمال کردے ہن۔ایہناں لوکاں دی دھارنا ہے کہ ہر انسان نوں حق ہے اپنی مرضی نال اپنے طور طریقے نال زندگی گزارن دا۔اپنی پسند دا لائیف پارٹنر لبھن دا اتے جیکر اس نال زندگی دی سر تال نہیں ملدی تاں بغیر لڑائی جھگڑا کیتیاں اک دوجے دے سوے مان دا خیال رکھدیاں پورے آتم وشواس نال اسنوں کیہا جاندا ہے کہ اپنے ہن وچار نہیں مل رہے ہن۔گھر وچّ تناء بنیا ہویا ہے ۔میں اتے توں تناء بھری زندگی جی رہے ہاں۔کیوں نہیں تھوڑی دیر وکھرے ہو کہ جی کے دیکھ لئیے جیکر پھر وی اسیں اپنے آپ نوں نہ سدھاریا تاں طلاق لے لوانگے۔اوہناں دے اس فیصلے توں کسے نوں اعتراض نہیں ہندا ہے اتے ناں ہی دونوں اک دوجے اتے تہمتاں ،الزام ،لڑائی جھگڑے کرکے جدا ہندے ہن۔طلاق لین مگروں دونوں دوستاں دی طرحاں ملدے رہندے ہن۔بھاویں دونوں اپنے اپنے نویں پارٹنر جاں پارٹنر بغیر زندگی جی رہے ہندے ہن۔یورپ دے لوکاں دا کہنا اتے مننا ہے آزادی دا آزاد دیش دا مطلب ہے تسیں اپنے حقاں دا پورا پورا استعمال کرو۔اپنے حق نال جیو دنیا نوں دسو کہ اسیں آزاد دیش دے واسی ہاں ۔جتھے ہر شے سسٹم قنون اتے اپنے حقاں دی  حفاظت  کیتی جا رہی اے۔ایسے کرکے ایہہ لوک ساڈے لوکاں نالوں زیادہ آتم وشواسی اتے آشا وادی لوک ہندے ہن۔جہڑے اپنے فیصلے آپ کردے ہن۔کسے دوجے دی زندگی وچّ دخل اندازی والا کم ایہہ کدے نہیں کردے ہن۔اسے کرکے ساڈے ملک دا بندہ 50 سال دی عمر وچّ بزرگ لگن لگّ جاندا ہے اوسطاً عمر 65 جاں حد 70 سال دی عمر تکّ جیوندا ہے۔یورپیئن لوک دل دماغ اتے وچاراں دے تندرست ہندے ہن۔اسے کرکے ایہہ 70-75 سال دی عمر نوں نوجوان والی عمر منّ کے  جیندے  ہن۔اس تناء بھری زندگی نوں لے کے جیکر اسیں اپنے ملکاں ولّ جھاتی ماریئے تاں مننا پوے گا ساڈا ملک بھاویں پاکستان تے بھاویں ہندوستان ہووے ایسی آزاد زندگی اتے ایسے حقاں دے خلاف ہن۔کیونکہ ساڈیاں زندگیاں دے فیصلے جاں تاں  مذہبی لوک کردے ہن جاں سماج دےچوہدھری کردے ہن۔ساڈا ساڈی زندگی اتے کوئی حق ہی نہیں ہندا ہے۔کہن نوں اسیں آزاد دیس دے واسی ہاں۔اسیں اج وی دھرم پردھان دیش جاں مرد پردھان دیش وچّ جی رہے ہاں ۔جتھے مرد تاں اپنی جس طرحاں دی مرضی زندگی جی سکدا ہے پر عورت نوں مرد دے قاعدے قنون اتے حکم  مطابق  زندگی جین دا حق ہے۔کیونکہ ساڈے اتے رشتے تھوپے جاندے ہن۔ساڈی آزادی ساتھوں کھوہ لئی جاندی ہے زبر دستی دیاں شادیاں ویاہ کرکے جاں چھوٹی عمرے ویاہ کرکے۔ساڈے ملک دے ماپے اج وی دھی نوں کہندے ہن دھئیے جس گھر تیری ڈولی جا رہی ہے اس گھروں ہی تیری ارتھی یا جنازہ  نکلے۔دھی وچاری ماپیاں دے بول پگاؤن لئی اوہناں دی لاج رکھن لئی اپنے آپ نوں ساری عمر تسیہے دیندی رہندی ہے۔اپنے ارمان اپنے چاء برقعے ہیٹھ گھنڈھ ہیٹھ دفن کرکے جین دا فیصلہ کر لیندی ہے۔
ساڈا سماج طلاق اس نوں مندا ہے جد میاں بیوی سماج دے موہرے تنّ بار طلاق طلاق طلاق کہہ دیوے اتے جاں پھر کاغذی کاروائی،عدالت دا دروازہ کھڑا کے طلاق  اپلائی  کر دیوے ۔پرتسیں اس رشتے بارے کی کہو   گے جہناں نوں سماج میاں بیوی تاں قبولدا ہے پر اوہناں دے اپنے دل اس رشتے نوں نہیں قبولدے ہندے ہن۔اک ہی چھت ہیٹھ جدا جدا زندگی گزار رہے ہندے ہن کی ناں دبوگے اس رشتے نوں؟
کیوں کی ہویا؟
سوچ وچّ پے گئے ہو؟
میں تے تسیں تقریباً تقریباً اسے طرحاں دی زندگی ہی تاں جی رہے ہاں۔اوہ گلّ وکھری ہے ۔اسیں دنیا  دے  سٹیج  یا منچ تے جھوٹھا ڈرامہ کھیل رہے ہاں۔ ویسے  آپاں دونوں ہاں کلاکار کمال دے۔سچ نوں جھوٹھ اتے جھوٹھ نوں سچ بناؤن دی کلا ساڈے دوناں وچّ ہے۔ ایسے ادھورے رشتے دی جیکر اسیں اپنے معاشرے ولّ جاتی ماریئے تاں ایسی ادھوری،تنہائی بھری،سسکیاں بھری زندگی پتہ نہیں اسیں کنے کو جنے گزار رہے ہاں۔اوف کنا اوکھا ہے اس گھٹن والی زندگی وچّ جینا کدے کدے تاں اینا کو ساہ گھٹدا ہے لگدا ہے کہ ہن وی دم نکلیا ہن وی دم نکلیا۔ایسے رشتے دی صورتَ ادھ مرے انسان دے برابر ہندی ہے۔جس وچّ نہ تاں ساہاں دی حرکت جوش پھڑدی ہے نہ ہی ساہ نکلدے ہن۔بس اوہ تڑپھدا ہی رہندا ہے اک پر کٹے  پکھیر و وانگ ۔ایسے رشتے ساڈا ہر روز قتل کردے ہن بلکہ اسیں آپ اپنا قتل کراؤندے ہاں خاموشی دی بکل مار کے۔اسیں اپنی اپنی دھون اتے تیز چھری رکھ کے پھردے رہندے ہاں اتے زندگی بھر اپنے آپ نوں اپنے جذباتاں نوں اپنے دل دے حالاتاں نوں حلال کردے اتے کراؤندے رہندے ہاں۔سماج نوں صرف پتی پتنی/میاں بیوی دا رشتہ ظاہر کرن و اسطے۔کنا اوکھا ہے اس سچ نوں دل دیاں نیہاں وچّ دباؤنا۔
ساڈے دیش دی نوجوان پیڑی جتھے اج زیادہ پڑھے لکھے ہن ۔اتھے اوہ اینی ہی اپنی اپنی زندگی دی کتاب توں انجان ہن۔ ساڈے ملکاں وچّ امیر لوک جد طلاق ناں دی شے دا فیصلہ کردے ہن۔اوہناں بارے دو چار دن اخباراں وچّ ٹی وی چینلاں تے خبراں چل کے کیس ختم ہو جاندا ہے۔اسے شے نوں جے مدھ ورگی پریوار سوچن تاں سبھ توں پہلاں دھرم دی دیوار پھر سماج دیوار بن کے وچکار کھڑ جاندا ہے۔اسے کرکے ادھوری زندگی دی  سزاورگی بھوگ رہے ہن۔
اس ادھورے رشتے دی جاں ادھوری زندگی جین والیاں دی  گنتی طلاق نالوں زیادہ ساڈے ملکاں وچّ ہے۔میں اس زندگی نوں ادھ موئی زندگی آکھدی ہاں۔نہ جیوندیاں وچّ نہ مریاں وچّ۔شادی کر لینا ہی کافی نہیں ہندا ہے ۔اس نوں سکھالا،رومانٹک اتے سکھی  بناؤنا میاں بیوی دے ہتھ وچّ ہندا ہے۔پر ہندا اس دے الٹ ہی ہے۔شادی توں کجھ دیر مگروں سبھ کجھ پھکا اتے بےمطلب لگن لگّ جاندا ہے۔اک دوجے وچوں دلچسپی ختم ہو جاندی ہے۔اک دوجے وچّ نقص،برائییاں بیٹھن اٹھن دے طریقے بول چال سبھ کجھ وچّ نقص دسن لگّ جاندا ہے۔ ایہناں تلخیاں وچّ غصے اتے خموشی وچّ دونیں جی رات دے ہنیرے وچّ جسم دی پیاس بجھاؤندے تاں ہن پر روح دا ملن کوساں کوساں دور ہندا ہے۔اسے جسمانی ملن توں بچے پیدا ہو جاندے ہن۔پھر پریوار دیاں ذمہ واریاں ہور ودھ جان کرکے دونوں ادھوری زندگی نوں بچیاں دے پچھے پچھے اپنے آپ نوں گھڑیسدے ،لنگڑاؤندے تردے رہندے ہن۔اس توں علاوہ اوہناں کول ہور چارہ وی نہیں ہندا ہے۔اوہ  حالاتاں دی کسیل دا گھٹّ بند بوہیاں پچھے بیٹھ کے بھردے رہندے ہن اتے ہائے ہائے کردے تکلیف جھلدے اکللاپے دا بوجھ ڈھونہدے رہندے ہن۔
اسے طرحاں بینا وی ساڈے سماج دی عورت سی دلی ورگے شہر دی رہن والی جہڑی پڑھی لکھی سی ۔اتے جد اوہ ویاہ کرا کے جرمنی آئی سی۔کنی خوش سی اپنے میاں نال ۔اس دے والاں دا سٹائیل مینوں اج وی یاد ہے بہت سوہنی لگدی سی۔پھر پتہ نہیں اچانک کی ہویا بینا دی سوچ اسدے پتی لئی اتے پتی دی سوچ بینا لئی بدل گئی۔ دونوں اچھے بھلے پیسے وی کما رہے سن۔ ہولی ہولی بینا میرے کول پتی دی برخلافی  کرن لگّ پئی۔گلّ بھاویں طلاق دی صورتَ تکّ نہیں سی پہنچی پر آہ وی کی زندگی ہے،تسیں جس ریشم دی نازک  ڈوری نوں رشتے دوالے سجایا ہووے،اوہ ہی ڈوری سخت رسی بن کے تہاڈے گلے وچّ اٹک جاوے؟میں اک دن بینا توں اوہدے جسمانی رشتیاں بارے پچھیا تاں اس نے میرے سوال دا جواب اک ٹھنڈے ہوکا  بھر کے کیہا،” جے توں یقین کر سکدی ہیں تاں یقین کریں ۔جد اوہ میرے نال ہندا ہے ،مینوں اس وقت جاپدا ہندا ہے،اوہ میرے نال زبر زنا  کر رہیا ہندا ہے ۔اتے میں اپنے حشر نوں اپنی تڑفدی روح نال دیکھ رہی ہندی ہاں”۔کسے وقت اس دے ہتھاں دی چھوہ میرے سریر دے رونگٹے کھڑے کر دیندے سن۔اج اوہناں  ہی ہتھاں دی چھوہ انجھ لگدی ہندی ہے،جویں کوئی میرے سریر تے بھاری ہتھوڑے وانگ بار کردے ہون۔ میں حیران سی اسدے اس ادھ موئے ساہاں والے رشتے توں جس رشتے وچوں اسدے تنّ دھیاں پتر سن۔میں سوچ رہی سی ایہہ کیسی زندگی ہے ۔جس نوں اسیں سارے جی رہے ہاں۔اوہ کرما والے لوک ہن جہڑے ہر دن نوں اپنے محبوب دے نال پہلے پیار دی ملاقات وانگ گزار رہے ہن پر زیادہ تر تاں دل وچّ حسرت لے کے اپنے دل تے ترس کردے ہی جی رہے ہن۔ایہہ اوہ رشتہ ہے جس دی سنائی نہ سماج موہرے ہندی ہے نہ عدالت وچّ نہ پنچائت وچّ سنائی ہندی ہے۔اوہ بس اپنے حالَ تے اپنے آپ نوں گھڑیسدے میاں بیوی دے ناں موہر لوا کہ اپنی شناخت جہی بنائی سماج وچّ جی رہے ہندے ہن۔دنیا دے ہر انسان نوں حق ہے اپنی زندگی جین دا اپنے فیصلے آپ کرن دا۔ایہہ ہر انسان دی نجی جائداد ہے۔جس دی اوہ اپنی  خواہش  مطابق  ورتوں کر سکدا ہے۔آخر وچّ کہاں  گی کہ اپنی زندگی نوں کسے دی غلام بناؤ ن  دی بجائے زندگی نوں اپنیاں شرطاں اتے جینا چاہیدا ہے۔اج دا زمانہ بیل گڈیاں،رتھ ،ہاتھی گھوڑے اوٹھاں دی سواری دیاں گلاں نہیں کردا۔اج دا زمانہ تیز رفتاری  اتے نت نویں سوچ سوچن والا نویں  تعلیم  دین والا  ،سہولت بھری زندگی جین والا زمانہ ہے۔زمانے نوں چال، وقت دی  رمز نوں سمجھ کے سانوں اسدے ہانی ہو کہ ترن دا اج زمانہ ہے۔اپنی گلّ نوں اپنے وچاراں نوں سماج دے میز اتے رکھ کے اس دی اکھ نال اکھ ملا کے گلّ کرن دا زمانہ ہے،نہ کہ کسے  گناہگار  تے مجرم دی طرحاں جین دا زمانہ ہے۔

‘ਅਧੂਰਾ ਰਿਸ਼ਤਾ”
ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ(ਅੋਲਡ ਪੀਪਲ ਹੌਮ)ਬਜੁਰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਜੌਬ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।ਇੱਥੇ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੇ ਬਜੁਰਗ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਪੀੜਿਤ ਹੈ ਕੋਈ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਮਰੀਜ ਹੈ।ਕੋਈ ਇਕੱਲੇ ਪਨ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਰਹਿਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਈ ਐਸੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਬਜੁਰਗ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ ਸਮਝ ਕੇ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਐਸੇ ਸਭ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਇਸ ਜੰਨਤ ਵਰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 65 ਕੁ ਜਣਿਆਂ ਦੀ ਹੈ।ਇੱਥੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨ ਪਸੰਦ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਉਹ ਜੀਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਦਾ ਕਮਰਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਘਰਾਂ ਦਾ ਮਹੌਲ ਬਣਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਖੁਚੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਦਰਮਿਆਨ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਡਾਕਟਰੀ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣ ਪੀਣ ਪਹਿਨਣ ਅਤੇ ਘੁੰਮਣ ਫਿਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ।ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਪੂਰੇ ਪਰਬੰਧ ਦਾ ਦੇਖ ਭਾਲ ਦਾ ਖਰਚ ਜਰਮਨ ਸਰਕਾਰ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਬਦਲੇ ਬਜੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੈੱਨਸ਼ਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਪਰਾਪਰਟੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਰਚਾ ਉਠਾ ਸਕੇ।ਮੈਂ ਕਦੇ ਕਦੇ ਸੋਚਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿੰਨੇ ਫਿੱਕੇ ਹਨ ਯੋਰਪੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਫਾਲਤੂ ਸਮਾਨ ਸਮਝ ਕੇ ਕਿਸੇ ਨੁਕਰੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇਹ ਵੀ ਸੋਚਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੇ ਕੂੜੇ ਕਬਾੜ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਆਸਤੇ ਕਿੰਨੇ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਘਰ ਅਤੇ ਪਰਬੰਧ ਵੀ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਜਿੱਥੇ ਆ ਕਿ ਬੰਦੇ ਦਾ ਮੁੜ ਜੀਣ ਨੂੰ ਜੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।ਸਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਜੰਨਤ ਦੀ ਸੋਚ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਰੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਖਿਦਮਤ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਨ।ਪਰ ਅਫਸੋਸ ਹੈ ਅੱਜ ਕੱਲ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿਚਲੀ ਖਿੱਚ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਰੰਗ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਖਤਮ ਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।ਨਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਗੇ ਮਾਪੇ ਰਹੇ ਹਨ ਨਾ ਹੀ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ।ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਹੜੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਖੱਡੀ ਬੁਣਨ ਦੇ ਕਮਾਲ ਦੇ ਕਾਸਾਗਰ ਸੀ।ਉਹ ਹੀ ਲੋਕ ਅੱਜ ਫਿੱਕੀ ਬੇਰੰਗੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।ਹਰ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਘੁੱਟਣ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬੋਝ ਜਿਹਾ ਸਮਝ ਕੇ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹੈ ਖੈਰ!ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਜੌਬ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਜੌਬ ਇੱਕ ਵਕੀਲ ਦੇ ਘਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।ਵਕੀਲ ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਥੋਮਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੀਵੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੂਜੀ ਉਹ ਡਾਕਟਰ ਹੈ।ਇਸ ਵਕਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 65 ਜਾਂ 66 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹੋਵੇਗੀ।ਅਗਲੇ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਔਹਦੇ ਤੋਂ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਥੋਮਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਰਬਰਾ ਹੈ।ਉਸਦੀ ਦੇਖ-ਭਾਲ ਕਰਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ ।ਜਿਸ ਦਰਮਿਆਨ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਰੋਟੀ,ਚਾਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਦਵਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ।ਕਦੇ ਕਦਾਰ ਬਿਮਾਰ ਹੋਈ ਤੋਂ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਦੋਨਾਂ ਜੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਮੇਰਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ। ਬਾਰਬਰਾ ਨਾਲ ਵਹਿਲਾ ਸਮਾਂ ਗੁਜਰਨਾ ਹੀ ਮੇਰੀ ਚਾਰ ਘੰਟੇ ਦੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ।ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਸੂਜੀ ਆਪਣੀ ਪਰੈਕਟਿਸ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਘਰ ਆਈ ਅਤੇ ਆਉਂਦੀ ਨੇ ਘਰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਥੋਮਸ ਅਤੇ ਸੂਜੀ ਇਸ ਮਹਿਲ ਜਿੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਸਲਾਹ,ਰਜਾਮੰਦੀ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।ਉਹ ਇਸ ਛੱਤ ਹੇਠ ਅਧੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜਾਰ ਰਹੇ ਹਨ।ਉਸ ਦਿਨ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਦੋਨਾਂ ਦੇ ਬੈੱਡ ਰੂਮ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਹਨ ਪਰ ,ਕਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਹਨ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਵੀ ਹਨ।ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਕਿ ਜਰਮਨੀ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮਾਜ,ਧਰਮ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਭੈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ,ਐਸੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹੋਣਗੇ।ਜਿਹੜੀ ਪਤੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਜਿਹਾ ਲਵਾ ਕਿ ਇਕੱਲੇ ਪਨ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।ਜਦ ਕਿ ਯੋਰਪ ਵਿੱਚ ਜਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ ਅਜਾਦ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੋਕ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਂ-ਬਾਪ ਭੈਣ ਭਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਹ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਉੱਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਨਹੀਂ ਥੋਪਦੇ।ਇਹ ਲੋਕ ਅਜਾਦੀ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ ਆਪਣੀ ਮਰਜੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਉਂਣ ਦਾ।ਆਪਣੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਲਾਈਫ ਪਾਰਟਨਰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਸ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸੁਰ ਤਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਤਾਂ ਬਗੈਰ ਲੜਾਈ ਝਗੜਾ ਕੀਤਿਆਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਵੈ ਮਾਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਦਿਆਂ ਪੂਰੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹੁਣ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਤਨਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ।ਮੈਂ ਅਤੇ ਤੂੰ ਤਨਾਅ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਕਿ ਜੀ ਕੇ ਦੇਖ ਲਈਏ ਜੇਕਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁਧਾਰਿਆ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਲੈ ਲਵਾਂਗੇ।ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਤਰਾਜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਦੋਨੋਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਤੁਹਮਤਾਂ ,ਇਲਜਾਮ,ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਕਰਕੇ ਜੁਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਦੋਨੋਂ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮਿਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਭਾਵੇਂ ਦੋਨੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਨਵੇਂ ਪਾਰਟਨਰ ਜਾਂ ਪਾਰਟਨਰ ਬਗੈਰ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਯੋਰਪ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਅਤੇ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਅਜਾਦੀ ਦਾ ਅਜਾਦ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪੂਰਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰੋ।ਆਪਣੇ ਹੱਕ ਨਾਲ ਜੀਓ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਜਾਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਾਂ ।ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ੈ ਸਿਸਟਮ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਕਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ ਜੀ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾ ਵਾਦੀ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਆਪ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਅੰਦਾਜੀ਼ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦਾ ਬੰਦਾ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਬਜੁਰਗ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਔਸਤਨ ਉਮਰ 65 ਜਾਂ ਹੱਦ 70 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ।ਯੋਰਪੀਅਨ ਲੋਕ ਦਿਲ ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ 70-75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ ਵਾਲੀ ਉਮਰ ਮੰਨ ਕੇ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤਨਾਅ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਝਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਮੰਨਣਾ ਪਵੇਗਾ ਸਾਡਾ ਮੁਲਕ ਭਾਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਭਾਵੇਂ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਹੋਵੇ ਐਸੀ ਅਜਾਦ ਜਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਐਸੇ ਹੱਕਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਨ।ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਜਿੰਦਗੀਆਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸਮਾਜ ਦੇ ਪੁਰਖੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਸਾਡਾ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜਾਦ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਾਂ।ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਵੀ ਧਰਮ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਮਰਦ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ ।ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਮਰਜੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਰਦ ਦੇ ਕਾਇਦੇ ਕਨੂੰਨ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੈ।ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਥੋਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਸਾਡੀ ਅਜਾਦੀ ਸਾਥੋਂ ਖੋਹ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਬਰ ਦਸਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ।ਸਾਡੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਮਾਪੇ ਅੱਜ ਵੀ ਧੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਧੀਏ ਜਿਸ ਘਰ ਤੇਰੀ ਡੋਲੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਘਰੋਂ ਹੀ ਤੇਰੀ ਅਰਥੀ ਨਿਕਲੇ।ਧੀ ਵਿਚਾਰੀ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਬੋਲ ਪੁਗਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਜ ਰੱਖਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਤਸੀਹੇ ਦਿੰਦੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।ਆਪਣੇ ਅਰਮਾਨ ਆਪਣੇ ਚਾਅ ਬੁਰਕੇ ਹੇਠ ਘੁੰਢ ਹੇਠ ਦਫਨ ਕਰਕੇ ਜੀਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਤਲਾਕ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਜਦ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਤਿੰਨ ਬਾਰ ਤਲਾਕ ਤਲਾਕ ਤਲਾਕ ਕਹਿ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ,ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਖੜਾ ਕੇ ਤਲਾਕ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ।ਪਰ,ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹੋਂਗੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਤਾਂ ਕਬੂਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਬੂਲਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇੱਕ ਹੀ ਛੱਤ ਹੇਠ ਜੁਦਾ ਜੁਦਾ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜਾਰ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕੀ ਨਾਂ ਦਬੋਗੇ ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ?
ਕਿਉਂ ਕੀ ਹੋਇਆ?
ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਹੋ?
ਮੈਂ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਕਰੀਬਨ ਤਕਰੀਬਨ ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੀ ਤਾਂ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਉਹ ਗੱਲ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ।ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਟੇਜ਼ ਮੰਚ ਤੇ ਝੂਠਾ ਡਰਾਮਾ ਖੇਲ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਬੈਸੇ ਆਪਾਂ ਦੋਨੋਂ ਹਾਂ ਕਲਾਕਾਰ ਕਮਾਲ ਦੇ।ਸੱਚ ਨੂੰ ਝੂਠ ਅਤੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕਲਾ ਸਾਡੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਐਸੇ ਅਧੂਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੁਆਸ਼ਰੇ ਵੱਲ ਜਾਤੀ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਐਸੀ ਅਧੂਰੀ,ਤਨਹਾਈ ਭਰੀ,ਸਿਸਕੀਆਂ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਜਣੇ ਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਊਫ਼ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਇਸ ਘੁਟਣ ਵਾਲੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ ਕਦੇ ਕਦੇ ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਕੁ ਸਾਹ ਘੁੱਟਦਾ ਹੈ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਵੀ ਦਮ ਨਿਕਲਿਆ ਹੁਣ ਵੀ ਦਮ ਨਿਕਲਿਆ।ਐਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਸੂਰਤ ਅੱਧ ਮਰੇ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਹਰਕਤ ਜੋਸ਼ ਫੜਦੀ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਸਾਹ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ।ਬਸ ਉਹ ਤੜਫਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਕ ਪਰ ਕੱਟੇ ਪੰਖੜੂ ਵਾਂਗ ।ਐਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਾਡਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਤਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪ ਆਪਣਾ ਕਤਲ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਖਮੋਸ਼ੀ ਦੀ ਬੁੱਕਲ ਮਾਰ ਕੇ।ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਧੌਣ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ ਛੁਰੀ ਰੱਖ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਜਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਹਲਾਲ ਕਰਦੇ ਅਤੇ ਕਰਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਪਤੀ ਪਤਨੀ/ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਜਾਹਰ ਕਰਨ ਆਸਤੇ।ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਇਸ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਬਾਉਣਾ।
ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜੀ ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਜਿਆਦਾ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਹਨ ।ਉਥੇ ਉਹ ਉਨੀ ਹੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ ਲੋਕ ਜਦ ਤਲਾਕ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੈ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਟੀ ਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਖਬਰਾਂ ਚੱਲ ਕੇ ਕੇਸ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਸ਼ੈ ਨੂੰ ਜੇ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਸੋਚਣ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਦਿਵਾਰ ਫਿਰ ਸਮਾਜ ਦਿਵਾਰ ਬਣ ਕੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅਧੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਸਜਾ ਮੱਧ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹੀ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਅਧੂਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੀ ਜਾਂ ਅਧੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਤਲਾਕ ਨਾਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਸਾਡੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।ਮੈਂ ਇਸ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਅਧਮੋਈ ਜਿੰਦਗੀ ਆਖਦੀ ਹਾਂ।ਨਾ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ।ਸ਼ਾਦੀ ਕਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਖਾਲਾ,ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਅਤੇ ਸੁਖ ਮਈ ਬਣਾਉਣਾ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਹੁੰਦਾ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੀ ਹੈ।ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਮਗਰੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਫਿੱਕਾ ਅਤੇ ਬੇਮਤਲਬ ਦਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਲਚਸਪੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ,ਬੁਰਾਈਆਂ ਬੈਠਣ ਉੱਠਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਬੋਲ ਚਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਦਿੱਸਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤਲੱਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਖਮੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੋਨੇਂ ਜੀ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸਮ ਦੀ ਪਿਆਸ ਬੁਝਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਹਨ ਪਰ ਰੂਹ ਦਾ ਮਿਲਣ ਕੋਸਾਂ ਕੋਸਾਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਇਸੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਫਿਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਹੋਰ ਵੱਧ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਦੋਨੋਂ ਅਧੂਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜੀਸਦੇ ,ਲੰਗੜਾਉਂਦੇ ਤੁਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹੋਰ ਚਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਹ ਹਲਾਤਾਂ ਦੀ ਕਸੈਲ ਦਾ ਘੁੱਟ ਬੰਦ ਬੂਹਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਬੈਠ ਕੇ ਭਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਾਏ ਹਾਏ ਕਰਦੇ ਤਕਲੀਫ ਝੱਲਦੇ ਇੱਕਲੇਪਨ ਦਾ ਬੋਝ ਢੋਂਹਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਬੀਨਾ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਔਰਤ ਸੀ ਦਿੱਲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਜਿਹੜੀ ਪੜ੍ਹੀ ਲਿਖੀ ਸੀ ।ਅਤੇ ਜਦ ਉਹ ਵਿਆਹ ਕਰਾ ਕੇ ਜਰਮਨੀ ਆਈ ਸੀ।ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ ਸੀ ਆਪਣੇ ਮੀਆਂ ਨਾਲ ।ਉਸ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦਾ ਸਟਾਈਲ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ਯਾਦ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗਦੀ ਸੀ।ਫਿਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਅਚਾਨਕ ਕੀ ਹੋਇਆ ਬੀਨਾ ਦੀ ਸੋਚ ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਲਈ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਬੀਨਾ ਲਈ ਬਦਲ ਗਈ। ਦੋਨੋਂ ਅੱਛੇ ਭਲੇ ਪੈਸੇ ਵੀ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਬੀਨਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਪਤੀ ਦੀ ਬਰਖਿਲਾਫੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ।ਗੱਲ ਭਾਵੇਂ ਤਲਾਕ ਦੀ ਸੂਰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪੁਹੰਚੀ ਪਰ ਆਹ ਵੀ ਕੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ,ਤੁਸੀਂ ਜਿਸ ਰੇਸ਼ਮ ਦੀ ਨਾਜੁਕ ਡੋਰੀ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੁਆਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਵੇ,ਉਹ ਹੀ ਡੋਰੀ ਸਖਤ ਰੱਸੀ ਬਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਅਟਕ ਜਾਵੇ?ਮੈਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬੀਨਾ ਤੋਂ ਉਹ ਦੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਇੱਕ ਠੰਢੇ ਹੌਂਕੇ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਕਿਹਾ,” ਜੇ ਤੂੰ ਯਕੀਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ ਤਾਂ ਯਕੀਨ ਕਰੀਂ ।ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ,ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਵਕਤ ਜਾਪਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ,ਉਹ ਮੇਰਾ ਬਲਾਤਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਹਸ਼ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੜਫਦੀ ਰੂਹ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ”।ਕਿਸੇ ਵਕਤ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਪਰਸ਼ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।ਅੱਜ ਉਹ ਹੀ ਹੱਥ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਸਪਰਸ਼ ਇੰਝ ਲੱਗਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਥੌੜੇ ਵਾਂਗ ਬਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਣ। ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਸੀ ਉਸਦੇ ਇਸ ਅਧਮੋਛੇ ਸਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਜਿਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਪੁੱਤਰ ਸਨ।ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਇਹ ਕੈਸੀ ਜਿੰਦਗੀ ਹੈ ।ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਉਹ ਕ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਬੂਬ ਦੇ ਨਾਲ ਪਹਿਲੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਵਾਂਗ ਗੁਜਾਰ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਜਿਆਦਾ ਤਰ ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਹਸਰਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੇ ਤਰਸ ਕਰਦੇ ਹੀ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।ਇਹ ਉਹ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਨਾ ਸਮਾਜ ਮੂਹਰੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਨਾ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਉਹ ਬਸ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਘੜੀਸਦੇ ਮੀਆਂ ਬੀਵੀ ਦੇ ਨਾਂ ਮੋਹਰ ਲਵਾ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸ਼ਨਾਖਤ ਜਿਹੀ ਬਣਾਈ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਹੱਕ ਹੈ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਦਾ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਆਪ ਕਰਨ ਦਾ।ਇਹ ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਇਦਾਦ ਹੈ।ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਕਹਾਂਗੀ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗੁਲਾਮ ਬਣਾਉ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਅੱਜ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਬੈਲ ਗੱਡੀਆਂ,ਰਥ ,ਹਾਥੀ ਘੋੜੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।ਅੱਜ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਤੇਜ ਰਫਤਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਨਵੀਂ ਸੋਚ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਨਵੀ ਅਤੇ ਸੁਖਾਵੀਂ ,ਸਹੂਲਤ ਭਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਜੀਣ ਵਾਲਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ।ਜਮਾਨੇ ਨੂੰ ਚਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਮਜ਼ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸਦੇ ਹਾਣੀ ਹੋ ਕਿ ਤੁਰਨ ਦਾ ਅੱਜ ਜਮਾਨਾ ਹੈ।ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਅੱਖ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ,ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧੀ ਦੋਸ਼ੀ ਦੀ ਤਰਾਂ ਜੀਣ ਦਾ ਜਮਾਨਾ ਹੈ।
ਅੰਜੂਜੀਤ ਸ਼ਰਮਾ ਜਰਮਨੀ

Tags:

Hi, Stranger! Leave Your Comment...

Name (required)
Email (required)
Website
 
UA-19527671-1 http://www.sanjhapunjab.net